Kastamonu’nun mantar atlası: Yenilebilir ve zehirli türler

Araştırma & Dosya 11:33 Cide Life 723 okunma
Kastamonu’nun mantar atlası: Yenilebilir ve zehirli türler
Yorum

Kastamonu ve çevresinin mantarları 41 fotoğraflı kartta: Türkçe adları, bilimsel isimleri, yenilebilirlik bilgileri ve kısa uyarılar.

KASTAMONU — Kanlıcadan borazana, ormanların yenilebilir türlerinden ölümcül zehirli mantarlara… Kastamonu ve çevresinin mantar çeşitliliğini bu kez her türü fotoğraflı, kısa bilgi kartlarıyla sunuyoruz.

41 fotoğraflı kart: Önce yenilebilir türler, ardından zehirli türler ve özel tüketim riski bulunan mantarlar.

Önemli: Fotoğrafla güvenli tür teşhisi yapılamaz. “Yenilebilir” etiketi, doğru teşhis edilmiş türün genel sınıflandırmasıdır; elinizdeki örneğe tüketim onayı vermez. Doğadan toplanan mantarlar yetkin bir mantar uzmanı tarafından incelenmeden tüketilmemelidir. 

Türkçe adlar yöreye göre değişebilir; türleri ayırt etmek için bilimsel adları da verilmiştir.

CideLife’ta ikinci el eşyalarını satışa çıkar. Ücretsiz ilan ekle.Reklam

1. Yenilebilir türler

Doğru teşhis, uygun hazırlama ve taze örnek koşuluyla değerlendirilir; çiğ tüketim önerilmez.

Lactarius deliciosus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Kanlıca / çıntar

Lactarius deliciosus

Çamlarla ilişkili orman mantarıdır. Benzer renkli türlerle karıştırılmamalıdır.

Boletus edulis — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Çörek / porçini

Boletus edulis

Ormanlarda ağaç kökleriyle ortak yaşam kurar. Her benzeri yenilebilir değildir.

Hydnum repandum — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Sığırdili mantarı

Hydnum repandum

Ormanlarda gelişir. Yerel adlar ve fotoğraf benzerliği güvenli teşhis sağlamaz.

Cantharellus cibarius — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Sarıkız / kazayağı

Cantharellus cibarius

Yenilebilir bir orman türüdür. Sarı veya turuncu renkteki her mantar bu tür değildir.

Craterellus cornucopioides — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Borazan mantarı

Craterellus cornucopioides

Koyu renkli bir orman mantarıdır. Renk, zehirlilik ölçütü değildir.

Lactarius salmonicolor — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Göknar kanlıcası

Lactarius salmonicolor

Göknarlarla ilişkili kanlıca grubundandır. Diğer sütlü mantarlarla karıştırılmamalıdır.

Lactarius deterrimus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Ladin kanlıcası

Lactarius deterrimus

Aynı cinste zehirli türler de vardır. Süt salgılaması güvence değildir.

Boletus reticulatus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Yaz çöreği

Boletus reticulatus

Özellikle meşe ve kayınla ilişkili bir türdür. Benzerleri uzman tarafından ayrılmalıdır.

Amanita caesarea — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

İmparator mantarı

Amanita caesarea

Yenilebilir kabul edilir; aynı cinste ölümcül türler vardır. Uzman teşhisi özellikle önemlidir.

Pleurotus ostreatus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

İstiridye mantarı

Pleurotus ostreatus

Odun üzerinde gelişir ve kültürü de yapılır. Kütükte çıkan her mantar yenmez.

Macrolepiota procera — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Şemsiye mantarı

Macrolepiota procera

Çayırlarda ve orman açıklıklarında görülür. Zehirli benzerleriyle karışabilir.

Agaricus arvensis — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

At mantarı

Agaricus arvensis

Çayırlık alanlarda yetişir. Agaricus cinsinin bütün üyeleri yenilebilir değildir.

Agaricus augustus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Prens / şehzade mantarı

Agaricus augustus

Ağaçlık ortamlarda görülebilir. Koku ve görünüm tek başına teşhis için yeterli değildir.

Agaricus sylvaticus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Kızaran çayır mantarı

Agaricus sylvaticus

Eski Kastamonu kayıtlarında “Agaricus silvaticus” yazımıyla da yer alır.

Russula cyanoxantha — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Sırtıgökçe mantarı

Russula cyanoxantha

Şapka rengi değişebilir. Russula türleri tadına bakılarak denenmemelidir.

Russula aurea — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Elik mantarı

Russula aurea

Bölgesel orman kayıtlarında bulunur. Aynı cinsteki her tür yenilebilir değildir.

Marasmius oreades — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Mıhbaşı mantarı

Marasmius oreades

Otluk alanlarda halkalar oluşturabilir. Zehirli türler de benzer halkalar oluşturabilir.

Sparassis crispa — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Karnabahar mantarı

Sparassis crispa

Kıvrımlı yapısıyla tanınır; ağaç dipleriyle ilişkilidir. Doğru teşhis şarttır.

Hericium coralloides — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Dede sakalı mantarı

Hericium coralloides

Odun üzerinde gelişir. “Aslan yelesi” olarak bilinen Hericium erinaceus ile aynı tür değildir.

Coprinus comatus — tür fotoğrafı

YENİLEBİLİR

Söbelen / pösteki mantarı

Coprinus comatus

Hızla değişen bir mantardır. Diğer “mürekkep mantarlarıyla” aynı kabul edilmemelidir.

2. Zehirli türler

Aşağıdaki türler tüketilmemelidir. Bazı zehirlenmelerin belirtileri saatler, hatta günler sonra ortaya çıkabilir.

Amanita virosa — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Ölüm meleği

Amanita virosa

Karaciğerde ağır hasara yol açabilir. Kesinlikle tüketilmemelidir.

Amanita phalloides — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Köygöçüren

Amanita phalloides

Ölümcül amatoksin zehirlenmesine neden olabilir. Belirtiler gecikebilir.

Cortinarius orellanus — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Öldüren örümcek mantarı

Cortinarius orellanus

Günler sonra ortaya çıkabilen ağır böbrek hasarı riski taşır.

Galerina marginata — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Cenaze çanı mantarı

Galerina marginata

Odun üzerinde gelişebilen, ölümcül amatoksin içeren bir türdür.

Amanita muscaria — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Sinek mantarı

Amanita muscaria

Sinir sistemi ve bilinç üzerinde ciddi etkilere yol açabilir.

Amanita pantherina — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Panter mantarı

Amanita pantherina

Ciddi sinir sistemi belirtilerine neden olabilen zehirli bir Amanita türüdür.

Inocybe geophylla — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Inocybe geophylla

Yaygın Türkçe adı doğrulanamadı.

Muskarin zehirlenmesine yol açabilir. Küçük görünmesi güvenli olduğu anlamına gelmez.

Inocybe rimosa — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Uysal kümbet mantarı

Inocybe rimosa

Muskarin içeren zehirli türlerdendir. Kesinlikle tüketilmemelidir.

Clitocybe dealbata — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Clitocybe dealbata

Yaygın Türkçe adı doğrulanamadı.

Çayırlarda görülebilen, muskarin içeren zehirli bir türdür.

Clitocybe phyllophila — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Dallı huni mantarı

Clitocybe phyllophila

Orman tabanında bulunabilir. Muskarin zehirlenmesi riski taşır.

Hypholoma fasciculare — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Kükürt öbeği mantarı

Hypholoma fasciculare

Kütüklerde kümelenebilir. Sindirim sistemi zehirlenmesine yol açabilir.

Lactarius chrysorrheus — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Sarı sütlü mantar

Lactarius chrysorrheus

Kanlıcayla aynı cinste olmasına rağmen zehirlidir. Tüketilmemelidir.

Lactarius scrobiculatus — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Benekli melki mantarı

Lactarius scrobiculatus

Mide ve bağırsak zehirlenmesine yol açabilir. Ev yöntemleriyle güvenli sayılmaz.

Hebeloma sinapizans — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Tozlu turpkokan mantarı

Hebeloma sinapizans

Ormanlarda görülen zehirli bir türdür. Sindirim sistemi sorunlarına neden olabilir.

Hebeloma crustuliniforme — tür fotoğrafı

ZEHİRLİ

Ebe garı mantarı

Hebeloma crustuliniforme

Zehirli kabul edilir. Rengi veya kokusu üzerinden tüketim kararı verilmemelidir.

3. Özel tüketim riski bulunan türler

Bu mantarları koşulsuz “yenilebilir” diye göstermek doğru değildir. Risk veya belirsizlik taşıyanlar ayrıca işaretlenmiştir.

Morchella elata — tür fotoğrafı

KOŞULLU YENİLEBİLİR

Kuzugöbeği

Morchella elata

Çiğ veya yetersiz pişmiş tüketim zehirlenmeye yol açabilir. Zehirli benzerleri vardır.

Tricholoma equestre — tür fotoğrafı

TÜKETİLMEMELİ

Sarıkarakız mantarı

Tricholoma equestre

Tüketim sonrasında ağır kas hasarı bildirimleri vardır. Güvenliği tartışmalıdır.

Coprinopsis atramentaria — tür fotoğrafı

TÜKETİLMEMELİ

Adi mürekkep mantarı

Coprinopsis atramentaria

Alkolle tehlikeli etkileşime neden olabilir. Coprinus comatus ile aynı tür değildir.

Chlorophyllum rhacodes — tür fotoğrafı

TÜKETİLMEMELİ

Kızaran şemsiye mantarı

Chlorophyllum rhacodes

Bazı kişilerde ciddi mide ve bağırsak rahatsızlıkları oluşturabilir.

Clitocybe nebularis — tür fotoğrafı

TÜKETİLMEMELİ

Dumanlı mantar

Clitocybe nebularis

Eski yenilebilirlik bilgilerine rağmen sindirim sistemi rahatsızlıklarıyla ilişkilidir.

Helvella lacunosa — tür fotoğrafı

TÜKETİLMEMELİ

Yivli semer mantarı

Helvella lacunosa

Tüketim güvenliği konusunda belirsizlikler vardır; yenilebilir olarak önerilmemektedir.

Zehirlenme şüphesinde

Şüpheli mantar tüketiminde belirti beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun; acil durumda 112’yi arayın. Zehirlenmeler konusunda 114 UZEM danışmanlık verir. Kaynatma, kurutma veya sirkede bekletme bütün mantar zehirlerini etkisizleştirmez.

Görsel kullanım bilgileri

Kapak, Thruserbia’nın Lactarius deliciosus fotoğrafından hazırlanmış editoryal tasarımdır ve CC BY-SA 4.0 lisansıyla sunulmaktadır.

Tepkin

Yorumlar

0 yorum
Yorum yazmak için giriş yap
Henüz yorum yokBu haber hakkındaki ilk yorumu sen yaz.
ÖNERİLENLER

Okumaya Devam Et