Okçular Vadisi’nde Erken Holosen izleri: Cide tarihini binlerce yıl geriye götüren taşlar
Okçular ve Abdülkadir vadilerinde bulunan yontmataş aletler, Cide çevresindeki insan faaliyetinin Neolitik ve Kalkolitik öncesine uzanan çok erken katmanlarını tartışmaya açtı.
Cide Arkeoloji Projesinin en dikkat çekici sonuçlarından biri, kıyının gerisindeki Okçular ve Abdülkadir vadilerinde bulunan yontmataşlardı. “Kinetic Landscapes” çalışmasında bölgedeki en erken insan faaliyeti Erken Holosen’e bağlanıyor. Bu dönem geniş biçimde MÖ 10.000–5500 arasını kapsıyor; ancak yüzey buluntularının kesin tarihlendirilmesinin kazılı tabakalar kadar güçlü olmadığı özellikle hatırlanmalı.
Okçular çevresinde bulunan taş alet topluluğunda günlük işlerde kullanılabilecek çok amaçlı parçalar, küçük çekirdekler ve özenle düzeltilmiş bazı iri uçlar bulunuyor. Araştırmacılar bu uçların mızrak ucu gibi işlev görmüş olabileceğini değerlendiriyor. Bazı kesici aletlerdeki kullanım izlerinin tahıl ya da saz türü bitkilerin kesilmesiyle ilişkili olabileceği de bir olasılık olarak tartışılıyor.
Bu buluntuların en önemli tarafı, Cide’nin erken tarihini yalnız kıyı kentleriyle başlatmamalarıdır. Antik Kytoros ve Aigialos’tan binlerce yıl önce insanlar vadilerde dolaşıyor, taş hammaddelerini işliyor ve farklı faaliyetler yürütüyordu. Buna karşılık yüzey buluntuları sürekli ve kesintisiz bir köy yerleşimi kanıtı değildir; daha çok peyzajın kullanıldığını gösteren parçalı izlerdir.
Araştırmacılar tipolojik karşılaştırmaların da zorluğuna dikkat çekiyor. Kuzey Anadolu’nun erken yontmataş endüstrileri için karşılaştırmalı veri sınırlı olduğu için tarihlendirme, Orta Anadolu ve İkiztepe gibi daha uzak merkezlerdeki benzer parçalarla birlikte değerlendirilmiştir.
Okçular dosyası Cide için önemli bir yöntem dersi de içeriyor: bazen tarihî bir yapının olmadığı tarlada birkaç küçük taş parçası, binlerce yıllık insan hareketini görünür kılabilir. Bu nedenle arkeolojik miras yalnız kaleler ve duvarlar değil; toprağın yüzeyindeki küçük, kolayca kaybolabilecek buluntularla da korunur.
Araştırmacılar Okçular–Abdülkadir buluntularını Erken Holosen bağlamında tartışıyor; yüzey buluntuları tek başına kesintisiz yerleşim kanıtı değildir.
- Düring & Klinkenberg — The Early Prehistory of the Cide-Şenpazar Region
- Belleten — Cide ve Şenpazar Arkeolojik Araştırmaları
- Türk Tarih Kurumu Belleten — Cide ve Şenpazar 2009-2010 Arkeolojik Araştırmaları
- Şerifoğlu, Düring ve Glatz (2012) — Cide ve Şenpazar 2009–2010 araştırmaları
Tarih & Hafıza