1284: Gideros Kalesi'nin fethi
Tahran'daki bir kütüphanede bulunan Farsça bir belge, Cide'nin fethini gün gün anlatıyor.
Malazgirt'ten sonra Selçuklular ile Bizans arasında çekişmeye sahne olan Kastamonu bölgesinin fethi, Çobanoğulları Uç Beyliği zamanında tamamlandı. Araştırmacılara göre bu bölgede Bizans'ın son direniş noktası Gideros Kalesi'ydi.
Koyun burunlarına kurulu kale, Kastamonu kıyılarının önemli bir limanını denetliyordu. 1284 yılının Eylül ayında Çobanoğulları Beyi Muzaffereddin Yavlak Arslan, yaklaşık 4 bin kişilik ordusuyla kaleye yürüdü.
Kale önünde Bizans ve Trabzon İmparatorluğu birlikleri de vardı. Açık alandaki çarpışmaların ardından bu birlikler kaleye çekildi. 24 Eylül ile 3 Ekim 1284 arasında surlara yapılan saldırılar sonunda, yaklaşık 16 gün süren kuşatma kalenin düşmesiyle bitti.
Bu ayrıntıları bir fetihnameden biliyoruz. Yavlak Arslan'ın kâtibi Hüsameddin Hasan b. Abdülmümin el-Hoyi'nin Farsça yazdığı belge, Tahran'daki İran Milli Kütüphanesi'nde bulundu. Kastamonu Üniversitesi'nden Prof. Dr. Cevdet Yakupoğlu ve Prof. Dr. Namık Musalı belgeyi Türkçeye çevirip 2018'de yayımladı; bir kopyası 2019'da Cide'ye getirildi.
Araştırmacılara göre bu, Kastamonu bölgesinin fethini anlatan ve günümüze ulaşan tek fetihname. Kastamonu Kalesi'nin fetih tarihi bile net olarak bilinmezken, Gideros'un fethinin bu kadar ayrıntılı kaydedilmiş olması belgeyi bölge tarihi için çok değerli kılıyor.
Cide Belediyesinin Gideros dosyasında kale fethinin 16 günlük savaşın ardından 3 Ekim 1284’te tamamlandığı bilgisi de yer alır.
Gideros'taki doğu kalesi, yaklaşık 200 metre uzunluğunda ve 30 metre genişliğinde bir kayalığın üzerine kurulmuş. Denize bakan kuzey yüzü neredeyse dik bir uçurum.
- Yakupoğlu, C. & Musalı, N., “Çobanoğulları Uc Beyliği Dönemine Ait Gideros Fetihnâmesi”, Tarih Araştırmaları Dergisi 37/63 (2018)
- Anadolu Ajansı, “Cide'nin 735 yıllık fetihnamesi İran'da bulundu” (2019)
- TRT Haber (2019)
- Vikipedi, “Gideros, Cide”
- Cide Belediyesi — Gideros
- Görsel — Cide ve Şenpazar Arkeolojik Araştırmaları (2012)
- Yakupoğlu ve Musalı — Gideros Fetihnâmesi, Tarih Araştırmaları Dergisi (2018)
Tarih & Hafıza