Cide mutfağının unutulan ve az bilinen lezzetleri
Kuyruklu dolmadan malaka, ıspıtlı yemeklerden ceviz helvasına uzanan Cide sofrası; orman, tarla ve kıyı ekonomisinin birlikte şekillendirdiği bir mutfak hafızası taşıyor.
Cide mutfağını yalnız birkaç turistik ürünle anlatmak yetersiz kalır. Kastamonu yemek kültürünü derleyen çalışmalar ve yerel kaynaklar Cide için kuyruklu dolma, malak, pırasa dolması, ıspıtlı yemekler, lokma, yumurtalı börek, ıslama, ceviz helvası ve farklı hamur işleri gibi geniş bir repertuvardan söz ediyor. Bu çeşitlilik, günlük ev mutfağının turistik menülerden çok daha zengin olduğunu gösteriyor.
Kuyruklu dolma bu belleğin iyi örneklerinden biri. Kastamonu mutfağı derlemesinde Cide’den Recai Yılmaz’la yapılan görüşme üzerinden belgelenmiş. Karalahana/mancar yaprakları bulgur ve soğanlı içle sarılırken yaprağın sap-kök tarafının dışta kalması “kuyruklu” görünümü oluşturuyor. Sarımsaklı yoğurt ve kavrulmuş soğanla servis edilen varyantlar kayda geçmiş durumda.
Cide’nin mutfağında mısır, bulgur, yapraklı yabani otlar, ceviz, pekmez, kestane ve mevsim ürünleri önemli yer tutar. Bu malzemeler bölgenin coğrafyasını yansıtır: dar tarım alanları, nemli orman kuşağı ve ev içi saklama pratikleri günlük yemekleri şekillendirir. Bu nedenle bir tarif, aynı zamanda üretim ve geçim biçiminin belgesidir.
Sorun, tariflerin büyük bölümünün standart ölçülerle değil “göz kararı” ve aile içinde aktarılan yöntemlerle yaşaması. Genç kuşakların farklı şehirlere göç etmesi ve hazır gıda alışkanlıklarının artması bazı yemeklerin yapım sıklığını azaltıyor. Bu durum, adı bilinen ama nasıl yapıldığı unutulan yemeklerin sayısını artırabilir.
Cide mutfak arşivi için yalnız tarif yazmak yetmez. Malzemenin yerel adı, hangi mevsimde yapıldığı, düğün-bayram gibi özel günlerle ilişkisi, kullanılan kap ve ocak, kimden öğrenildiği ve mümkünse yapım videosu birlikte kaydedilmeli. Böylece yemek yalnız “liste” olmaktan çıkar, yaşayan kültür belgesine dönüşür.
Kuyruklu dolma, Kastamonu mutfağı araştırmasında Cide’den kaynak kişiyle belgelenmiş yöresel yemeklerden biridir.
- Kastamonu Üniversitesi — Kastamonu Yemekleri / Kuyruklu Dolma Cide görüşmesi
- Cide Müftülüğü — Cide yerel kültür tanıtımı
Tarih & Hafıza