1892’den bugüne Cide’de eğitimin hafızası: Rüştiyeden Cumhuriyet İlkokulu’na
Cide’nin en eski okulunun hikâyesi, Osmanlı’nın son dönemindeki rüştiye eğitiminden bugünün Cumhuriyet İlkokulu’na uzanan 130 yılı aşkın bir kurumsal hafızayı taşıyor.
Cumhuriyet İlkokulunun resmî okul tarihçesi, kurumun 1892 yılında “Rüştiye” adıyla hizmet vermeye başladığını kaydediyor. Rüştiyeler Osmanlı eğitim sisteminde sıbyan mektebinin ardından gelen orta dereceli okullar olarak gelişmişti. Bu nedenle 1892 tarihi yalnızca bir okulun açılışını değil, Cide’de düzenli ve kurumsal eğitimin 19. yüzyılın sonlarında kazandığı yeni biçimi de temsil ediyor.
Okulun yerel hafızadaki ağırlığı mezunlarıyla daha görünür hale geliyor. Kurum tarihçesinde, Cide’ye hizmet etmiş iş insanları, bürokratlar ve farklı mesleklerden isimlerin eğitim temelini burada aldığı belirtiliyor. Rıfat Ilgaz’ın da ilk öğrenimini bu okulun sıralarında yaptığı özellikle vurgulanıyor. Böylece okulun tarihi, Cide’nin edebiyat tarihine de doğrudan bağlanıyor.
Türk Maarif Arşivi Sayısal Harita Ağı da kuruluş yılını 1892 olarak gösteriyor ve okulun arşivinin bulunduğunu kaydediyor. Bu kayıt, Cide eğitim tarihi için çok değerli bir araştırma kapısı açıyor: eski öğrenci defterleri, mezun listeleri, sınıf fotoğrafları, öğretmen kayıtları ve bina değişimleri ileride dijital bir “Cide eğitim arşivi”nin omurgasını oluşturabilir.
Okulun fiziksel hikâyesinde önemli bir dönemeç 2021’de yaşandı. İlçe Millî Eğitim Müdürlüğüne göre inşaatına 2017’de başlanan yeni bina, 2021-2022 eğitim öğretim yılında kullanılmaya başlandı. 12 derslik, laboratuvar, İngilizce sınıfı, çok amaçlı salon, yemekhane, asansör ve etkileşimli tahtalarla donatılan yapı, 19. yüzyıldan gelen eğitim geleneğini modern bir binada sürdürmeye başladı.
Cide’nin tarihini yalnız kaleler, limanlar ve eski gazeteler üzerinden okumak eksik kalır. Bir ilçenin nasıl değiştiğini anlamanın en güçlü yollarından biri de okul kayıtlarıdır. 1892’den bugüne uzanan Cumhuriyet İlkokulu çizgisi; çocukluk, öğretmenlik, göç, meslek seçimi ve kuşaklar arası değişimin aynı kurum etrafında izlenebileceği eşsiz bir yerel hafıza alanıdır.
MEB’in sayısal maarif arşivinde okulun kuruluş yılı 1892, yeni binaya geçişi ise Eylül 2021 olarak kayıtlıdır.
- Cide Cumhuriyet İlkokulu — Okulumuz Hakkında
- Türk Maarif Arşivi — Cide Cumhuriyet İlkokulu
- Cide İlçe MEB — Cumhuriyet İlkokulu Yeni Binasında
Tarih & Hafıza