Cide Düğün Helvası: Nişan tepsisinden unutulmaya yüz tutan mutfak mirasına
2024 tarihli akademik araştırma, Cide’de geçmişte özel günlerde yapılan düğün helvasının tarifini ve toplumsal işlevini sözlü görüşmelerle kayıt altına aldı.
Cide Düğün Helvası üzerine 2024’te yayımlanan araştırma, bugün az bilinen bir yemeğin yalnız tarifini değil, hangi sosyal ortamda anlam kazandığını da belgeliyor. Çalışmanın temel sonucu, helvanın özellikle nişan törenine götürülmek üzere hazırlanan özel bir yiyecek olduğunun yerel anlatıcılardan kaydedilmesi.
Katılımcılar helvanın geçmişte Cide’nin farklı yerleşimlerinde özel günlerde yapılıp dağıtıldığını anlatıyor. Araştırmada Tarakçı, Sipahi, Denizkonak ve Sırakaya gibi yerler örnek olarak anılıyor. Bu bilgiyi bütün Cide’de aynı biçimde uygulanan tek bir gelenek gibi değil, saha görüşmelerinde kayda geçen yerel örnekler olarak okumak gerekir.
Tarifin temelinde mısır unu, varsa buğday unu, pekmez ve ceviz bulunuyor. Çalışmaya göre eski dönemlerde evlerde şekerin az bulunması pekmezin tatlandırıcı olarak öne çıkmasını sağlamış. Un karışımı kavruluyor, ceviz ekleniyor, sıcak pekmezle yoğruluyor ve karışım soğumadan şekillendiriliyor.
Helvanın biçimi de kültürel bir ayrıntı taşıyor. Araştırmada küçük bezelerin kahve fincanı ağzıyla damgalanarak şekillendirildiği; düğünde büyük tabakla dolaştırılan helvanın ortasındaki yarıklı tahta parçaya davetlilerin para taktığı anlatılıyor. Böylece yemek, ikramın yanında düğün ekonomisi ve karşılıklı destek sisteminin de parçası haline geliyor.
Araştırmacılar geleneğin ciddi biçimde azaldığını, hâlâ bilen ve yapan kişilerin bulunmasına rağmen uygulamanın çoğu zaman ev içi üretime çekildiğini belirtiyor. Bu nedenle Düğün Helvası arşivlenmesi gereken tipik bir “yaşayan ama kırılgan” mirastır. Tarifin yazılması önemlidir; fakat esas koruma, onu bilen kişilerin yapımını görüntülü kaydetmek ve genç kuşaklara aktarmaktır.
Akademik araştırmada düğün helvasının Cide’de nişan törenine götürülen özel bir yiyecek olduğu ve uygulamanın günümüzde ciddi biçimde azaldığı tespit edilmiştir.
- Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi — Cide Düğün Helvası
- Düğün Helvası makalesi tam metin PDF
Tarih & Hafıza