Candaroğullarından Osmanlı'ya
Beylikler çağında Kastamonu'nun kaderi, Cide'nin de kaderi oldu.
Çobanoğullarının ardından bölgede Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) Beyliği güçlendi. Kastamonu ve Sinop merkezli bu beylik, Cide gibi kıyı yerleşimlerini de yönetimine aldı.
1392'de Kastamonu, Yıldırım Bayezid döneminde Osmanlı topraklarına katıldı. Ancak 1402 Ankara Savaşı'nda Osmanlı'nın Timur'a yenilmesi dengeleri değiştirdi ve Sinop'ta yaşayan İsfendiyar Bey yöreye yeniden hâkim oldu.
Osmanlı birliğini yeniden kuran Çelebi Sultan Mehmed, İsfendiyar Bey'i kendisine bağladı. TDV İslâm Ansiklopedisi, Candaroğulları Beyliği’nin Fatih Sultan Mehmed tarafından kesin ilhakını 1461 yılına tarihler. Bazı yerel tanıtımlarda geçen 1460 tarihi, bu genel siyasî tarih kaydıyla aynı kesinlikte sunulmamalıdır.
Osmanlı döneminde Cide bir kadılık olarak yönetildi. Kadı hem yargıç hem de yerel idarenin başıydı; köylerin anlaşmazlıkları, vergiler ve vakıf işleri onun defterlerinden geçiyordu.
Bu yüzyıllarda Cide'nin köyleri Aydos, Fakaz ve Devrekani çaylarının parçaladığı dağlık arazide, birbirinden uzak ve dağınık biçimde kuruldu. Köyler bu yerleşim düzeninin izlerini taşır; eski tanıtım metinlerindeki köy sayısı güncel idarî sayı olarak kullanılmamalıdır.
İlçe MEB tarihçesi, Cide köylerinin Aydos, Fakaz ve Devrekani çayları ile kollarının parçaladığı arazide birbirinden uzak ve yarı dağınık biçimde kurulduğunu belirtir. Bu coğrafya, idarî tarihin yanında yerleşim tarihini de açıklayan ana unsurlardan biridir.
Cide ve çevresi tarih boyunca sırasıyla Paflagonyalıların, Roma'nın, Bizans'ın, Danişmendlilerin, Candaroğullarının ve Osmanlı'nın yönetiminde kaldı.
- Kuzey Anadolu Kalkınma Ajansı, “Cide İlçe Analizi”
- Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
- Cide İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü
- Vikipedi, “Cide, Kastamonu”
- Cide İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü — Cide İlçemiz Hakkında
- Yaşar Yücel — Candaroğulları, TDV İslâm Ansiklopedisi
- National Gallery — Gentile Bellini, The Sultan Mehmet II
Tarih & Hafıza