Bleda S. Düring ve Cide’nin Tarih Öncesine Açılan Araştırma Penceresi
Cide Arkeoloji Projesi yayınlarında adı geçen Bleda S. Düring, bölgenin geçmişine ekip çalışmasıyla açılan bir pencere sunuyor. Araştırmacıyı, buluntuların nasıl tarihî bilgiye dönüştürüldüğü üzerinden tanıyoruz.
Bir ilçenin en eski geçmişi, her zaman kolay okunabilen bir yapı veya yazıt bırakmaz. Bazen küçük taş aletler, kırık seramikler ve farklı noktalardan toplanan gözlemler vardır. Bleda S. Düring’in Cide araştırmaları içindeki yerini, bu dağınık izleri birlikte düşünmeye çalışan bilimsel emeğin bir parçası olarak okumak gerekir.
İsmin arkasındaki ortak çalışma
Düring, Tevfik Emre Şerifoğlu ve Claudia Glatz ile birlikte, Cide Arkeoloji Projesi’nin ilk sonuçlarını 2012’de Belleten’de yayımlayan araştırmacılardandır. 2015 tarihli Kinetic Landscapes kitabının editörlüğünü ise Glatz ile paylaşır. Kitap, 2009–2011 araştırmalarını Cide ve Şenpazar çevresinin farklı dönemleriyle birlikte ele alır.
Bu bilgiler, tek bir kişinin bölgenin bütün geçmişini ortaya çıkardığı anlamına gelmez. Yayının bölüm yazarları, arazi ekipleri ve farklı uzmanlıkları vardır. Bir araştırmacıyı tanıtırken bu ortak emeği görünür kılmak, katkısını küçültmez; katkının nasıl mümkün olduğunu açıklar.
Tarih öncesinde başka tür sorular
Kitabın erken tarih öncesi bölümünü Düring ve Victor Klinkenberg hazırlar. Bölüm düzeninde Okçular, Abdulkadir, Aybasan ve Çamdibi gibi yerler ile obsidyen ilişkileri için ayrı başlıklar bulunur. Böylece tek bir buluntuya odaklanmak yerine, buluntuların çevre ve birbirleriyle kurduğu bağlantı araştırılır.
Bu yaklaşımın Cide okuru için anlamı şudur: “Burada kaç yıllık bir şey bulundu?” sorusunun yanında “Buraya nasıl geldi, hangi başka izlerle birlikte bulundu ve hangi yorumları destekliyor?” soruları da vardır. Yaş bilgisi önemlidir; fakat tek başına gündelik yaşamı, geçim biçimini veya hareketliliği anlatmaya yetmez.
İlçe sınırından araştırma alanına
Yerel tarih kitaplarının doğal başlangıç noktası çoğu zaman bugünkü ilçe sınırıdır. Arkeolojinin soruları ise bir vadinin iki tarafını, kıyı ile iç kesimi veya birbirinden uzak buluntu alanlarını birlikte ele alabilir. Bir topluluğun geçmişteki hareket alanı, bugünkü idari ayrımlarla birebir örtüşmek zorunda değildir.
Bu nedenle Cide ile Şenpazar’ın aynı araştırmada yer alması anlaşılır bir seçimdir. Okur da bir buluntuyu tanırken haritadaki tek noktayı değil, çevresindeki geçitleri, su yollarını ve başka gözlemleri düşünmeye davet edilir. Bu, belirli bir antik yolun kesinlikle kullanıldığını söylemekten farklı bir düşünme biçimidir.
Buluntudan bilgiye giden yol
Bir araştırma dosyasında gözlem, karşılaştırma ve yorumun ayrı tutulması çok değerlidir. “Şu noktada bir parça kaydedildi” bir gözlemdir. “Benzer parçalar başka yerde şu döneme tarihleniyor” karşılaştırmadır. “Bu durum bölgesel bir ilişkiyi düşündürüyor” ise yorumdur. Bu üçü aynı kesinlik düzeyinde yazıldığında okur, gerçekte bilinenden daha fazlasının bilindiğini sanabilir.
Düring’in yer aldığı yayınları yerel hafızaya kazandırmanın bir yolu da bu ayrımı koruyan bir dil kullanmaktır. Araştırma, yalnız heyecan verici sonuçlarıyla değil, sorunun hangi kanıtla ele alındığıyla da tanıtılmalıdır.
Cide’nin insanları arasında bir araştırmacı
Bu dosya Düring’i Cide doğumlu bir kişi olarak sunmuyor. Bölgenin geçmişini araştıran ve sonuçları yayımlanan çalışmalarla erişilebilir kılan isimlerden biri olarak ele alıyor. Cide’nin hafızası, burada yaşayanların yanında onu anlamak için emek veren araştırmacılarla da genişler.
Okurun elinde artık yalnız bir isim değil, izleyebileceği yayınlar ve sorular vardır. Bu bağlantı, bir bilim insanının yerel hafızadaki yerini en somut biçimde gösterir: sonraki araştırmaya açık bir kapı bırakmak.
2015’te yayımlanan Kinetic Landscapes kitabının editörleri Bleda S. Düring ve Claudia Glatz’dır. Çalışma Cide Arkeoloji Projesi’nin bölgesel sonuçlarını bir araya getirir.
- University of Glasgow — Kinetic Landscapes yayın kaydı (2015)
- De Gruyter — Kinetic Landscapes, editörler ve bölüm içeriği
- Belleten — Cide Arkeoloji Projesi ilk sonuçları (2012)
Tarih & Hafıza